» Aktualności

UOKiK dąży do zwiększenia wykrywalności zmów przedsiębiorców, wprowadzając tzw. program dla sygnalistów

„Niedozwolone porozumienia przedsiębiorców są szkodliwe dla wszystkich uczestników rynku. Zmowy cenowe powodują, że konsumenci nie mają możliwości tańszego zakupu produktów. Podział rynku może sprawić, że dany towar nie będzie dostępny na określonym terenie. Tracą również konkurenci uczestników kartelu, którzy działają zgodnie z prawem.” Tymi słowami UOKiK uzasadnia w niedawnym komunikacie wprowadzenie nowego programu umożliwiającego anonimowe informowanie o zmowach przedsiębioców, mającego jednocześnie na celu zwiększenie ich wykrywalności.

Praktyki naruszające konkurencję

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) jest wyspecjalizowanym organem właściwym w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Do jego kompetencji należy m.in. prowadzenie postępowań antymonopolowych w sprawach praktyk naruszających konkurencję. Należą do nich zmowy cenowe (np. ustalenie, że towary nie będą sprzedawane poniżej określonej ceny), zmowy kontyngentowe (ustalenie wielkości produkcji lub sprzedaży), zmowy przetargowe (uzgodnienie warunków składanych ofert) i podział rynku (np. ustalenie, że poszczególni przedsiębiory będą zaopatrywać tylko określone części kraju).

Program dla sygnalistów

W celu zwiększenia wykrywalności takich pozumień UOKiK uruchomił niedawno specjalny program pozyskiwania informacji o nielegalnych zmowach przedsiębiorców, tzw. program dla sygnalistów. Sygnalistą jest osoba, która w dobrej wierze i w interesie publicznym przekazuje informacje o potencjalnych naruszeniach reguł konkurencji. Może to być pracownik lub kontrahent przedsiębiorstwa biorącego udział w zmowie cenowej, jak również pozostałe osoby, które znalazły się w posiadaniu takich informacji. UOKiK gwarantuje przy tym anonimowość osobie dokonującej zgłoszenia. Może to mieć znaczenie w szczególności dla sygnalistów pragnących przekazać informacje dotyczące nieprawidłowości w działaniach ich pracodawcy, nie narażając się jednocześnie na poniesienie negatywnych osobistych konsekwencji, takich jak dyskryminacja w miejscu pracy czy zwolnienie.

O zauważonych praktykach ograniczających konkurencję UOKiK zawiadomić można na kilka sposobów: w postaci anonimowego pisma przesłanego listownie lub poprzez e-mail (sygnalista@uokik.gov.pl), telefonicznie (22 55 60 500), poprzez osobę pośredniczącą (np. adwokata lub radcę prawnego) lub podczas osobistej rozmowy z pracownikiem Urzędu bez konieczności ujawniania swej tożsamości. Do zgłoszenia warto dołączyć dowody, mogące potwierdzić istnienie zmowy przedsiębiorców.

Program obecnie ma charakter pilotażowy, jedak trwają już prace nad wprowadzeniem instytucji sygnalistów do prawa antymonopolowego. Kluczowe w tym zakresie z pewnością byłoby zapewnienie ustawowej gwarancji anonimowości sygnalistów oraz zapewnienie mechanizmów ochronnych po dokonaniu zgłoszenia. Warto dodać, iż podobne rozwiązania gwarantujące pełną anonimowość funkcjonują już w kilku krajach europejskich, m.in. w Niemczech i we Francji. Również Komisja Europejska uruchomiła na swojej stronie internetowej narzędzie umożliwiające składanie anonimowych zawiadomień (http://ec.europa.eu/competition/cartels/whistleblower).

Kary

Należy wskazać, że zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję grożą surowe kary. W przypadku przedsiębiorców mogą one wynieść 10% wartości obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok wydania decyzji przez Prezesa UOKiK. Odpowiedzialność ponieść mogą również osoby zarządzające danym przedsiębiorstwem, jeśli swoim działaniem lub zaniechaniem dopuściły do naruszenia zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Kara pieniężna dla osoby fizycznej w takim przypadku wynieść może do 2 mln złotych.

Jednakże przedsiębiorca, który przyzna się do udziału w takim porozumieniu może ubiegać się o całkowite zwolnienie z kary lub redukcję jej wymiaru w ramach tzw. programu łagodzenia kar (leniency). Powinien w tym celu złożyć odpowieni wniosek, załączając informacje i dowody na istnienie niedozwolonej praktyki. Podkreślić należy, iż jest to specjalna droga zgłoszenia do UOKiK, inna niż program dla sygnalistów.